Mekanik tesisat uygulamalarında sıklıkla kullanılan hidroforun hesabının doğru yapılması ve doğru seçilmesi son derece önemlidir. Mekanik tesisat sisteminin sorunsuz çalışması ve su ihtiyacı olan her kısıma yeterli basınçta suyun ulaştırılması bu hesabın doğru yapılmasından geçmektedir.

Şebeke suyu kesilmelerine karşı temiz su tesisatlarında en az 24 saatlik suyun depolanması istenir. Ayrıca yangın suyu rezerve olarak da bir miktar suyun depolanması gerekir. Depolanacak su miktarını belirleyebilmek için önce temiz su tüketiminin belirlenmesi gerekir. Aşağıdaki çizelgede su tüketimi değerleri verilmiştir.

Çizelge: Günlük Ortalama Su Tüketimi

Hidrofor Seçimi

Suyun basınçlandırılması amacıyla kullanılan hidrofor şehir şebeke basıncının yeterli çok yüksek katlı binalarda kullanılır. Günümüzde çok değişik tipte hidrofor üretilmekte olup hidrofor tankı olan sistemlerde sistemin basınçlandırılması suyun üzerinde bulunan sıkıştırılmış hava yastığı ile sağlanır. Hidrofor tankları standart hale getirilmiş ve tablolarda verilmiştir. Toplam depo hacminin hesabı aşağıdaki adımlardan oluşur;

1. Günlük ortalama su tüketimi belirlenir. Günlük ortalama su tüketimi çizelgesinden kişi başına su tüketimi değerleri ile yapıda yaşayan kişi sayısı x günlük ortalama değerler bulunur.

2. Saatlik maksimum su tüketimi belirlenir. Aşağıdaki çizelgede verilen değerlerle günlük ortalama su tüketimi çarpılır maksimum su tüketimi değeri (saatlik “Qm”) bulunur.Çizelge: Saatlik en fazla su gereksinimini bulmak üzere kullanılacak katsayı

3. Pompa debisi belirlenir. Pompa debisi (Qp) saatlik maksimum su debisinin bir emniyet katsayısı ile çarpılmasıyla bulunur. Emniyet katsayısı 1,4–2,5 arasında değişir.

4. Pompanın devrede kalma süresi belirlenir.

5. Pompanın faydalı hacmi belirlenir. Pompanın su bastığı depo aralığındaki hacmidir.

Vf=(Qp-Qm)*z

Vf=Deponun faydalı hacmi

Qp=Pompa debisi

Qm=Saatlik maksimum su tüketimi

Z=Pompanın devrede kalma süresi

6. İşletme alt basıncı belirlenir. Bu basınç kritik devre dediğimiz tesisatın en elverişsiz kullanma yerindeki akma basıncını sağlayacak olan basınçtır.

Pa=H+Ha+Hb

Pa=İşletme basıncı

H=Kritik kullanma yeri yüksekliği

Ha=Kritik kullanma yeri akma basıncı

Hb=Kritik hattaki toplam müsaade edilen basınç kaybı

7. İşletme basıncı belirlenir. Üst limit normal tesisatta alt işletme basıncının 1–1,5 Atü, zorunlu hallerde 2–3 Atü daha fazla alınır.

8. Etkin hacim belirlenir.

9. Hidrofor depo hacmi hesaplanır. Toplam hacim(Vlt) şöyle hesaplanır.

Bu hesapları pratik olarak yapabileceğiniz, excel dosyasını ekte bulabilirsiniz. 

HİDROFOR SEÇİMİ EXCEL

The post Hidrofor Seçimi appeared first on MekanikTesisat.

Teknik bir tanım yapmamız gerekirse; Basıncı düşük bir akışkanı (genellikle su) belli bir rezervuardan veya direk şehir şebekesinden alarak gereken basınç ve debide kullanıma sunan ve işletimini kullanım şartlarına göre kendisi tamamen otomatik olarak gerçekleştiren pompa sistemlerine tesisat mühendisliği terminolojisinde hidrofor denilmektedir.

Hidrofor Çeşitleri

Hidrofor kullanım amaçlarına göre;
* Kullanma suyu hidroforları
* Yangın söndürme suyu hidroforları
* Sulama suyu hidroforları
* Proses suyu hidroforları

İçerdikleri teknik özellikler dikkate alınarak örneğin;
* DIN
* VdS
* NFPA
Gibi ilgili norm ve standartlara uygunlukları itibariyle sınıflandırılmaktadır.

Kullanılan pompa sayısına göre;
* Tek pompalı hidroforlar (Resim 2.15 ve Resim 2.16)
* Çok pompalı hidroforlar (Resim 2.17)
olarak isimlendirilmektedir.

Ayrıca kullanılan pompaların konstrüktif veya fonksiyonel özellikleri itibariyle hidroforlar;
* Dikey tip pompalı olanlar
* Yatay tip pompalı olanlar
* Normal emişli olanlar
* Kendinden emişli olanlar
gibi yapısal ve işletim tarzını belirleyici bir gruplandırmaya tabi tutulmaktadır.

Türkiye’de hidroforların kullanım amaçlarına göre konstrüktif yapı ve fonksiyonel özelliklerini belirleyen bir norm ve standart henüz yoktur. Orta Avrupa memleketlerinde ise DIN 1988 normu hidroforların kullanım amaçlarına göre konstrüktif yapı ve fonksiyonel özelliklerini belirleyici olarak en çok uygulanan standarttır. DIN 1988 normu 8 ana bölümden oluşmakta ve bütün itibariyle kullanma suyu ve yangın söndürme suyu tesisatlarının planlanması, hesaplanması,uygulanması, işletilmesi ve kullanılan ekipmanların özellikleri hakkında bilgi vererek uyulması gereken asgari standartları belirlemektedir.

İçme ve kullanma suyunun basınçlandırılmasın da kullanılan hidroforları DIN 1988 normunun 5.Bölümüne göre tam otomatik çalışan, paket tip, çok pompalı hidroforlar olarak öngörülmekte ve hidrofor kapasitesi belirlenirken asgari bir pompanın yedek pompa olarak planlanması şart koşulmaktadır. (Resim 2.17)

Hidroforun çalışma özelliklerine bağlı olarak, paket hidroforların basınç çıkışına ayrıca, daha büyük hacimli bir membranlı basınçlı tank bağlanması gerekebilir. (Resim 2.18)

KAYNAKLAR

1) Sıhhi Tesisatı Proje Hazırlama Teknik Esasları, TMMOB Makine Mühendisleri Odası

2) Sıhhi Tesisatı, ISISAN Çalışmaları

3) Çeşitli ISISAN Çalışmaları

4) Buderus, Handbuch für Heizung und Klimatechnik, 1975

5) ASHRAE Handbook, Fundamentals, 1993

6) Handbook of HVAC Design, N. R. Grimm, R. Rosaler, Mc. Graw Hill, 1990

The post Hidrofor Nedir appeared first on MekanikTesisat.